Άγγελος Πατσιάς: Ο δάσκαλος του Φουρφουρά

Τα ονόματα"Φουρφουράς" και Άγγελος Πατσιάς ήταν μέχρι πριν ελάχιστες ημέρες παντελώς άγνωστα στην πλειονότητα των πολιτών. Λογικό άλλωστε, πώς να ξέρεις το δάσκαλο ενός μικρού ορεινού χωριού στην Κρήτη;

Να όμως που έγιναν γνωστά και προκάλεσαν συζητήσεις.

Ο λόγος ένας. Ότι χάρη στον Άγγελο Πατσιά, το δάσκαλο του χωριού, αλλά και τη θετική ανταπόκριση - συμβολή παιδιών, γονέων και κοινότητας, ο όρος "εκπαίδευση" έχει πάρει εκεί στο Φουρφουρά την πραγματική του μορφή.

Τα παιδιά παίζουν και μαθαίνουν. Δεν περιορίζονται στο αυστηρά στενό εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Μέσω δράσεων και πειραματισμών ανακαλύπτουν τις ικανότητές τους, τις δυνατότητές τους αυτά που θέλουν και πως μπορούν να τα υλοποιήσουν.

Είναι όμως η εκπαίδευση μόνο η μάθηση;

Όχι, είναι και η κοινωνική συνύπαρξη, η ομαδικότητα και η συλλογική προσπάθεια.

Σε αυτήν την υπέροχη προσπάθεια, εκκωφαντικά απών το υπουργείο Παιδείας. Φαίνεται πως οι μεγάλοι πειραματισμοί και τα μεγάλα σχέδια δεν χωράνε τις μικρές ανθρώπινες διεξόδους.

- Σας ήρθε η μετάθεση για το χωριό Φουρφουράς. Τι νιώσατε μόλις το μάθατε; Φαντάζομαι δεν γνωρίζατε που είναι, επομένως ποιές ήταν οι πρώτες σας σκέψεις;

Η αλήθεια είναι ότι γνώριζα και πολύ καλά μάλιστα που είναι ο Φουρφουράς. Και οφείλω να ομολογήσω ότι την πρώτη μου χρονιά στην Κρήτη ως αναπληρωτής, ήταν ένα από τα σχολεία που είχα κυκλώσει με κόκκινο χρώμα και πολλά "χ" όσον αφορά το πρώτο σχολείο στο οποίο θα εργαζόμουν, για πρώτη φορά.

Κάποιοι γνωστοί μου κατέβαιναν από το χωριό και πήγαινε 3 ή 4 για να φτάσουν σπίτι. Έτσι λοιπόν ο Φουρφουράς ήταν ένα σχολείο το οποίο ήθελα να παραμείνει ως έχει, μια κουκίδα στο ορεινό κεντρικό Ρέθυμνο, και εγώ να μην έχω καμιά σχέση με αυτό.

Έπρεπε να περάσουν δύο χρόνια για να γνωρίσω την ουσία της Κρήτης και να εκτιμήσω την προοπτική της διδασκαλίας σε ένα τόπο με διαφορετικές συνήθειες από αυτές της πόλης ή ακόμα και των χωριών κοντά σε αυτήν. Ήταν λοιπόν μια αρκετά συνειδητή επιλογή η τοποθέτηση μου στο Φουρφουρά, ήξερα ότι είναι χωριό με ωραίους ανθρώπους και έφτασα εδώ έχοντας δει ήδη το μέλλον εδώ σαν κάτι με πολύ ενδιαφέρον.

- Και να σαστε λοιπόν εσείς στο μικρό ορεινό χωριό. Και αντιλαμβάνεστε πως το "κανονικό" πρόγραμμα του υπουργείου δεν μπορεί να προσφέρει επί της ουσίας; Πως αποφασίζετε πως τα παιδιά σε αυτόν τον ορεινό τόπο χρειάζονται κάτι άλλο; μία άλλη προσέγγιση;

Η απόφαση της αλλαγής έρχεται το ίδιο εύκολα όπως όταν βλέπεις ότι οι κάλτσες σου έχουν σκιστεί και θέλουν άλλαγμα. Δε νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που να μη το βλέπει. Υπάρχει βέβαια η δυνατότητα της επιλογής για το αν θα επιλέξεις τον έναν ή τον άλλο δρόμο. Ευτυχώς για μένα η τύχη με έφερε να δουλέψω με φωτισμένους φίλους/συναδέλφους που έβλεπαν τα πράγματα έτσι όπως τα βλέπω και εγώ, καθώς επίσης και σε ένα Ρέθυμνο με εκπαιδευτικούς που είναι πραγματικά παραδείγματα προς μίμηση. Αυτοί οι άνθρωποι μας βοήθησαν με το ανοιχτό μυαλό τους να "εκτροχιαστούμε" καθώς αυτοί το είχαν κάνει πριν από εμάς και είχε πετύχει.

- Το όνομα του σχολείου "σχολείο της φύσης και των χρωμάτων". Αλήθεια, γιατί του δώσατε αυτή την ονομασία;

Γιατί και τα δύο είναι το ίδιο σημαντικά στην εξέλιξη μας. Γιατί μας αρέσει να χρωματίζουμε τα ρούχα μας με λάσπες για να φτιάξουμε φαράγγια στο χώμα, γιατί μας αρέσει να ζούμε σε ένα κόσμο με χρώμα. Αρκετό ασπρόμαυρο έχουμε ήδη. Τα παιδιά δε φταίνε σε τίποτα. Όσον αφορά τις λάσπες θέλω να ζητήσω δημόσια συγγνώμη από τις μανάδες για τα πλυντήρια που προκαλούν ορισμένες δράσεις μας. Πλέον έχουμε πει στα παιδιά να κρατάνε αλλαξιές με ρούχα.

- Διάβασα ξανά και ξανά αυτά που κάνατε... σκεφτήκατε ποτέ ή ανησυχήσατε ότι ίσως η μικρή κοινωνία του Φουρφουρά να τα αντιμετώπιζε ως πολύ πρωτοποριακά όλα αυτά; Ή ακόμα και με δυσπιστία, διότι η αυτοδιαχείριση στις μέρες μας δυστυχώς έχει πάρει μία συγκεκριμένη έννοια...

Το μαγικό συστατικό του δημοτικού είναι οι άνθρωποι που το πλαισιώνουν. Πάντοτε ανοιχτοί στο νέο και με τον δάσκαλο να κατέχει εκείνη τη γραφική θέση του παρελθόντος, όπου το έργο του είχε αξία. Ναι σίγουρα χρειάστηκε να εξηγήσουμε το λόγο για κάποια πράγματα αλλά ποτέ δε στάθηκαν απέναντι μας. Αντιθέτως έρχονται και προτείνουν και γίνονται ενεργά κομμάτια των δράσεων μας.

- Η εκπαίδευση λέτε κρύβεται στα απλά πράγματα. Για αυτό πειραματίζεστε. Δύο ερωτήσεις εδώ.

Πρώτον, η τοπική κοινωνία ήταν - είναι βοηθός σας και δεύτερον ποιες ήταν οι αντιδράσεις των ίδιων των παιδιών;

Όπως είπα και παραπάνω η τοπική κοινωνία δίνει ουσιαστικά από το υστέρημα της. Όπως μπορεί κάθε φορά. Είναι μια πολύ συχνή εικόνα του σχολείου, γονείς ή απλοί συγχωριανοί που δεν έχουν κανένα κέρδος, να τρώνε πρωινά ολόκληρα και Σαββατοκύριακα για να επιδιορθώσουν κάτι ή να φτιάξουν κάτι που χρειάζεται το σχολείο. Το ίδιο και ο Δήμος. Προσπαθεί όσο μπορεί σε πραγματικά δύσκολους καιρούς να μη μας λείψει τίποτα.

Τα παιδιά τώρα. Δε μπορείτε να φανταστείτε πόσο ικανοποίηση νιώθει κάποιος όταν ακούει ένα παιδικό "ουάου!" Η πόσο ικανοποίηση νιώθεις όταν ο πειραματισμός έχει αποτύχει ολοκληρωτικά, αλλά και πάλι έχει προκληθεί μια αλυσιδωτή ικανοποίηση για την προσπάθεια. Είναι οι μεγαλύτεροι κριτές αυτού που είμαστε και ξέρουν να εκτιμούν χωρίς όρια.

- Το υπουργείο Παιδείας έχει μάθει πιθανότατα για το έργο που επιτελείτε. Ποιά είναι η στάση του; Είχατε κάποια βοήθεια;

Αχ αυτό το υπουργείο.

Δε ξέρω σε τι επίπεδο έχει μαθευτεί το όλο εγχείρημα αλλά δε ξέρω και αν πρέπει να μας απασχολεί τελικά. Μας έχουν αφήσει μόνους μας. Όλους τους εκπαιδευτικούς. Είναι αστείο να εμπιστεύεσαι στα χέρια ενός ανθρώπου ότι πιο εύπλαστο και ευαίσθητο υπάρχει και παρ’ όλα αυτά να του απαξιώνεις τόσο πολύ τη δουλειά.

Είναι απίστευτο να κατηγορείς ένα κλάδο για οξεία τεμπελήτιδα και ωστόσο να περιμένεις από αυτόν να σε εκτιμήσει.

Είναι τραγικό να λες ότι θες να φτιάξεις μια καλύτερη Ελλάδα και να αφήνεις στη μοίρα της πρώτη ύλη.

Όλα αυτά τα Νέα Σχολεία και τα σχετικά είναι όμορφα στη θεωρία αλλά ουσιαστικά και υλικοτεχνικά ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ να υλοποιηθούν! Το σύστημα μας δεν έχει ετοιμαστεί για να τα αντέξει. Υπάρχουν σε κάθε κλάδο καλά και άσχημα παραδείγματα.

Δυστυχώς όσον αφορά τον δικό μας επιλέγουν να προβάλουν μόνο τα άσχημα λες και θέλουν να στρέψουν όλη τη κοινωνία εναντίον μας! Και είναι μέγα λάθος! Δε μπορείς να είσαι ταυτόχρονα σε κάθε ελληνική τάξη και να ξέρεις τι γίνεται για να κατηγορείς. Δε μπορείς να το κάνεις αυτό και σίγουρα δε μπορείς με τις πράξεις σου να στρέφεις μια κοινωνία ενάντια σε αυτόν που την πλάθει. Το υπουργείο δεν εκτιμά το προσωπικό του. Ελπίζω αυτό να αλλάξει.

- Πόσο δύσκολο είναι τελικά να συναγωνισθεί μία μικρή κοινωνία όπως αυτή του Φουρφουρά, σαφώς υπάρχουν και άλλες στην Ελλάδα, τις υπόλοιπες κατά τόπους κοινωνίες με τους κινηματογράφους, τα θέατρα και τις άλλες διεξόδους;

Για την κοινωνία δε μπορώ να απαντήσω. Οι άνθρωποι των πόλεων θεωρούν ότι ίσως το χωριό υστερεί σε αυτά που αναφέρατε αλλά με το ίδιο σκεπτικό και οι πόλεις χρειάζονται περισσότερο χωριό μέσα τους.

Το σχολείο, σε ένα χωριό με τις δικές του ιδιαιτερότητες τώρα, πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο κόσμους. Από τη μια να προσφέρει τα ερεθίσματα στο μαθητή και από την άλλη να τον κάνει να εκτιμήσει αυτό που ήδη έχει, ώστε μεγαλώνοντας να πάρει μόνο του μια απόφαση για το που θέλει να καταλήξει. Τα βιβλία μας ωστόσο είναι φτιαγμένα για μαθητές των πόλεων. Αυτό είναι μεγάλο λάθος. Αν μπορούσαν να υπάρχουν κατά τόπους σχολικά εγχειρίδια θα ήταν ευχής έργο.

- Πώς γεννήθηκε η ιδέα της πρωτότυπης εκπαιδευτικής τηλεόρασης για τα παιδιά;

Ξαφνικά! Μια μέρα στη τάξη συζητούσαμε για πράγματα που θα μπορούσαμε να κάνουμε και προέκυψε αυτή η ιδέα. Όσο πιο πολύ την σκεφτόμασταν τόσο πιο καλή μας φαίνονταν. Την επόμενη μέρα πήγα στα παιδιά με ένα σωρό ιδέες που "εγώ" θεωρούσα ότι ήταν καλές για το όνομα της εκπομπής, αλλά αυτά σιγά που θα περνούσε το δικό μου! “Τα Μικρά Αμαριωτάκια” αποφάσισαν και έτσι και έγινε. Μου έδωσαν βέβαια την ευκαιρία να ονομάσω το κανάλι Φουρφουράς .tv.

- Σας ενοχλεί ο τρόπος που αντιμετωπίζονται σήμερα από την κοινωνία μας οι δάσκαλοι; Ποιο μήνυμα θα στέλνατε σε συναδέλφους σας οι οποίοι νιώθουν απογοητευμένοι από αυτό που κάνουν;

Ναι με ενοχλεί. Μπορώ να τους καταλάβω εν μέρη, γιατί μας εμπιστεύονται ότι πιο πολύτιμο έχουν, αλλά δε μπορείς να κρίνεις ένα κλάδο τόσο αυστηρά χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Ναι η θέση μας μπορεί να γίνει θέση "φραπέ" και "αράγματος" αλλά η συντριπτική πλειονότητα ΔΕΝ είναι έτσι.

Μπορεί κανείς- και το λέω με απόλυτη σιγουριά και προκαλώ τον καθένα που κρίνει τόσο αυστηρά να το κάνει- να μπει σε μια τάξη και να διδάξει. Να ενδιαφερθεί για τη μόρφωση τους. Να πάρει την ευθύνη για την ψυχική και σωματική υγεία όχι ενός αλλά 25 καμιά φορά παιδιών. Να γίνει ψυχολόγος, εξομολόγος, μπαμπάς , μαμά , παιδαγωγός, γιατρός, οικογενειακός σύμβουλος και άλλα πολλά που καλούμαστε να κάνουμε καθημερινά και όχι μια φορά στο τόσο.

Γυρίζουμε σπίτι και έχουμε την ένταση μιας ολόκληρης μέρας και συνεχίζουμε να δουλεύουμε για την επόμενη.

ΟΧΙ! Δε δέχομαι να κατηγορείται ένα επάγγελμα που από τη φύση του είναι λειτούργημα. Σαφέστατα και υπάρχει και ο αντίποδας. Υπάρχουν παραδείγματα που είναι ντροπή να λέγονται δάσκαλοι. Που από μόνοι τους αναιρούν τον όρο λειτούργημα. Αλλά δεν είναι πολλοί. Θα δουλεύαμε και χωρίς μισθό πολλοί από εμάς και το ξέρω. Γιατί τα παιδιά δε φταίνε σε τίποτα. Και δε θα το κάνουμε για κανένα υπουργείο και για καμιά κοινή γνώμη. Θα το κάνουμε γιατί αυτό ορκιστήκαμε να κάνουμε. Για τα πιτσιρίκια και μόνο για αυτά.

Όσο για τους συναδέλφους μου, νιώθω ανάξιος να τους συμβουλέψω. Είμαι στο επάγγελμα τέταρτο χρόνο τώρα και σίγουρα δεν έχω δει ακόμα τίποτα. Μπορώ να πω όμως ότι αξίζει να προσπαθήσουμε. Είτε το θέλουμε είτε όχι οι μαθητές μας κάποτε θα διαχειρίζονται τον κόσμο. Ας τους δώσουμε εμείς το παράδειγμα της ανιδιοτέλειας. Το παράδειγμα της πίστης σε ένα σκοπό. Λάθη θα γίνουν πάνω στη προσπάθεια, αλλά με ειλικρίνεια και αγάπη όλα διορθώνονται.

- Υπάρχει κάτι που σας είπε κάποιο από τα παιδιά για την προσπάθειά σας και το οποίο δεν θα ξεχάσετε ποτέ;

Μου άρεσε πάρα πολύ η παρατήρηση μιας μαθήτριας μου φέτος ,όταν προσπαθούσαμε να μάθουμε κάτι έννοιες μέσα από μια περίεργη μέθοδο διδασκαλίας(brain teaching).

"Κύριε αυτό που κάνουμε είναι πολύ ωραίο, γιατί εμείς νομίζουμε ότι παίζουμε και μαθαίνουμε το μάθημα". Μπορεί να μην ακούγεται τόσο σύνθετο αλλά έχει τόσο πλάκα ένα παιδί 10 χρονών να μιλάει λες και μιλάει στο αυτί σου ένα εγχειρίδιο διδασκαλίας. Αφού καταλαβαίνει τι του γίνεται και πάλι χοροπηδάει μαζί σου, σημαίνει ότι το μάθημα σήμερα πήγα καλά!

- Η τελευταία ερώτηση μου. Ίσως σας φανεί παράξενη αλλά θέλω λίγο να θυμηθείτε την πρώτη ημέρα σας στον Φουρφουρά. Βρίσκεστε "αντιμέτωπος" με την νέα πραγματικότητα, τα παιδιά μπροστά σας. Φοβηθήκατε; Τρομάξατε βλέποντας τη δουλειά που σας περίμενε ή αντίθετα νιώσατε ενθουσιασμό απέναντι σε μια μεγάλη πρόκληση;

Τον Φουρφουρά τον αγάπησα από την πρώτη μέρα που πάτησα το πόδι μου για να κάνω ανάληψη υπηρεσίας. Τους συναδέλφους, την διαδρομή, τα παιδιά, τους πολλούς παπάδες..όλους. Ομολογώ ότι φοβόμουν αρκετά τις νέες συνθήκες καθώς θα ήμουν και προϊστάμενος, αλλά ένιωθα πάντα τα Σαββατοκύριακα μια όρεξη να επιστρέφω στο χωριό μαζί με τους συναδέλφους και να κάνουμε μερεμέτια.

πηγή:Τρελογιάννης

Από το Ηράκλειο της Κρήτης, σήμερα, διδάσκει

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Παναγιώτη Γεωργουδή

Η συνέχεια στον ελληνικό πολιτισμό είναι αναμφισβήτητο γεγονός, πέρα από κάθε εθνικιστική φαντασίωση, που εδράζεται πρωτίστως στη γλώσσα αλλά και σε άλλα σημαντικά στοιχεία, τονίζει εμφατικά μεταξύ των άλλων ο σοφός μελετητής της μακραίωνης πνευματικής μας διαδρομής Στυλιανός Αλεξίου.

Ταυτοχρόνως ασκεί κριτική για τη μυωπική κριτική πλευρών της νεοελληνικής λογοτεχνίας για μεγάλους έλληνες δημιουργούς στη συνέντευξη που ακολουθεί।.Πατώντας τα 90 χρόνια του εξέδωσε ένα έργο-σταθμό για τον ελληνικό πολιτισμό σε παγκόσμιο επίπεδο Ελληνική Λογοτεχνία. Από τον Ομηρο στον 20ό αιώνα, εκδόσεις Στιγμή.Μελέτη συμπυκνωμένης σοφίας και πολυεπίπεδης γνώσης σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, που ανοίγει ορίζοντες και ξεκαθαρίζει ζητήματα σε πολλές θεματικές ενότητες με τρόπο καίριο και μοναδικό. Ηδη το βιβλίο βαδίζει στη δεύτερη έκδοση.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΕΩΡΓΟΥΔΗΣ: Κύριε Αλεξίου, στο βιβλίο σας Ελληνική Λογοτεχνία, σε αντίθεση προς το ισοπεδωτικό ρεύμα του «μεταμοντερνισμού», μιλάτε για μια διαδρομή τριάντα αιώνων. Ποια είναι τα δείγματα κάποιας «συνέχειας» και ποιες οι «κρίσιμες στιγμές» αυτής της διαδρομής;

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ: «Συνέχεια» υπάρχει, όχι όμως στο εθνικιστικό-φαντασιακό επίπεδο, αλλά σε συγκεκριμένα σημεία. Οταν ο βρετανός γλωσσολόγος καθηγητής Horrocks παρατηρεί τη συνέχεια της γλώσσας μας από τις μυκηναϊκές πινακίδες ώς σήμερα, είναι αστείο να το αμφισβητούμε εμείς. Δεν πρόκειται για μια «ελληνοκεντρική» θέση, αλλά απλώς για την πραγματικότητα. Αλλα δείγματα: ο συρτός χορός, ο Κλήδονας, ο Κάτω Κόσμος, ο Αδης, ο Χάρος είναι λέξεις και έννοιες της Αρχαιότητας που διατηρήθηκαν με τον προφορικό πολιτισμό.

Το ίδιο ισχύει για το Βυζάντιο. Συνεχίζει την αρχαία παιδεία. Το υστεροβυζαντινό είδος του έμμετρου ερωτικού μυθιστορήματος κορυφώνεται με ιταλικές επιδράσεις στον Ερωτόκριτο του Κορνάρου. Θαυμάσια βυζαντινά ηρωικά ποιήματα διατηρήθηκαν προφορικά σε νεοελληνικά τραγούδια.

Η «συνέχεια» έχει όμως και αρνητικές πλευρές: τον «αττικισμό» της Αρχαιότητας και του Βυζαντίου και την καθαρεύουσα του 19ου-20ού αιώνα, της οποίας άχρηστα κατάλοιπα υπάρχουν ακόμη και σήμερα.Οι «κρίσιμες φάσεις» για τις οποίες ρωτάτε, ήταν η ρωμαιοκρατία, η φραγκοκρατία και η τουρκοκρατία. Ξεπεράστηκαν με γόνιμες αναπροσαρμογές, αλλά και με αντίσταση.

Π.Γ.: Στο βιβλίο σας σχολιάζετε αμφιλεγόμενες θεωρίες της δυτικής Ευρώπης στη μελέτη του Ομήρου; Ποια είναι τα συγκεκριμένα λάθη;

Σ.Α.: Ευτυχώς σήμερα, όχι μόνον εδώ, αλλά και στο εξωτερικό, αμφισβητείται η παμπάλαιη θεωρία ότι τα ομηρικά έπη συντάχτηκαν και διατηρήθηκαν προφορικά, με προσθήκες από αιώνα σε αιώνα! Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια δεν είναι αυτοσχέδια ποιήματα, όπως είναι τα προφορικά. Εχουν προσεκτικά οργανωθεί, με πλήρη αφηγηματική ενότητα. Ξέρουμε ότι η γραφή ήταν ήδη διαδεδομένη στον ελληνικό χώρο από τον 8ο αιώνα. Τα δύο ομηρικά έπη δεν είναι τα πρώτα έργα της Ελληνικής Λογοτεχνίας, όπως νόμιζαν άλλοτε οι φιλόλογοι, αλλά τα τελευταία μιας μακρότατης παράδοσης, που άρχισε με τη μυκηναϊκή προφορική ηρωική ποίηση.

Λάθη υπάρχουν ακόμη και στο περίφημο λεξικό Liddell-Scott. Οι πρώτοι συντάκτες του δεν είχαν ποτέ δει φύλλο ελιάς. Το φαντάζονταν «μεγάλο σε μήκος», ενώ αντιθέτως είναι πολύ μικρό. Δεν ταξίδευαν, δεν είδαν ποτέ το γεμάτο φως και χρώματα Αιγαίο. Ετσι ερμήνευαν τον ομηρικό οίνοπα πόντον «wine-dark». Ρώτησα ξένους ομηριστές τι σημαίνει αυτό. Δεν μπόρεσαν να μου πουν. Το φυτόν που σκαλίζει ο πατέρας του Οδυσσέα στο αμπέλι του δεν είναι «δέντρο», όπως το ερμηνεύουν, αλλά «νέο κλήμα», και μ' αυτή την έννοια λέγεται η λέξη φυτό σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας ακόμη ώς σήμερα.

Π.Γ.: Στο βιβλίο ασκείτε κριτική και σε απόψεις γύρω από την αρχαία φιλοσοφία. Αποκαθιστάτε τους λεγόμενους «προσωκρατικούς» φιλοσόφους;

Σ.Α.: Πράγματι, αμφισβητώ τον όρο αυτόν, που τους υποτιμά ως κατώτερους του Σωκράτη, ενώ οι παλαιότατοι εκείνοι φιλόσοφοι συνέλαβαν για πρώτη φορά τις έννοιες της φύσεως, του απείρου, του ατόμου και πολλές άλλες. Η αρχαία φιλοσοφία ήταν όμως γενικά αντίθετη προς την έννοια της «τυχαιότητας», που κυριαρχεί σήμερα στη θεωρία της εξέλιξης των ειδών.

Π.Γ.: Εντάσσετε στον κορμό της Ελληνικής Λογοτεχνίας την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, που όμως διαφέρουν μεταξύ τους, δεδομένου ότι στην πρώτη δεσπόζει η ιδέα της τιμωρίας, ενώ στη δεύτερη η αγάπη, που διαπερνά αργότερα και το κρητικό έργο Η θυσία του Αβραάμ.

Σ.Α.: Εχετε δίκιο στη βασική αυτή διάκριση. Στην Παλαιά Διαθήκη υπάρχει όμως εντονότατη και η ιδέα της Δικαιοσύνης. Τα κείμενα αυτά έπαιξαν βασικό ρόλο στην παιδεία του ελληνικού λαού επί αιώνες. Ξένος θρησκειολόγος είπε κάποτε ότι δεν νοείται Ελλάδα χωρίς την πολυθεΐα! Ωστόσο η απλοϊκή πολυθεΐα, τα μαντεία και οι θυσίες είχαν ήδη ξεπεραστεί στην προχωρημένη Αρχαιότητα, πολύ πριν από τον Χριστιανισμό. Στο βιβλίο μου τόνισα τη μεγάλη φιλοσοφική και ποιητική αξία της «Γένεσης» και των «Ψαλμών».

Π.Γ.: Ποιες είναι οι κυριότερες προσλήψεις του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο Βυζάντιο;

Σ.Α.: Στο Βυζάντιο οφείλουμε το θαύμα διάσωσης ολόκληρου του Ομήρου, ολόκληρου του Πλάτωνα και τόσων άλλων. Οι Βυζαντινοί λόγιοι, όχι μόνο διατήρησαν, αλλά καλλιέργησαν και οι ίδιοι το αρχαίο είδος του Επιγράμματος, δηλαδή το σύντομο ποίημα πάνω σε ποικίλα θέματα, ερωτικά, επιτύμβια, χριστιανικά. Στο βιβλίο μου εξετάζονται και οι έλληνες σοφοί, που δίδαξαν για πρώτη φορά στην Ιταλία την ελληνική γλώσσα, φιλοσοφία και ποίηση από το 1400 ώς τα μέσα του 16ου αιώνα. Οι ίδιοι επιμελήθηκαν τις πρώτες έντυπες εκδόσεις αρχαίων έργων.

Π.Γ.: Στο μεταβυζαντινό τμήμα του βιβλίου σας αναδεικνύετε την ερωτική ποίηση της Ρόδου και της Κύπρου στο τέλος του Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση, και επίσης την Κρητική Λογοτεχνία του 1600. Πρόκειται για έργα διεθνούς εμβέλειας, δημιουργημένα όμως σε περιόδους που δεν υφίσταται ελληνικό κράτος. Πώς αποτιμάται αυτή η παραδοξότητα;

Σ.Α.: Πράγματι δεν υπήρχε πολιτική αυτονομία, υπήρχε όμως στα μέρη που αναφέρατε ελληνική κοινωνία ακμαία από οικονομική και πνευματική άποψη. Μελέτησα την κοινωνία της βενετοκρατούμενης Κρήτης, στο μικρό βιβλίο μου Η Κρητική Λογοτεχνία και η εποχή της (Στιγμή, 1995).

Π.Γ.: Αποκαθιστάτε την πνευματική δημιουργία του ιστορικού τού 19ου αιώνα Παπαρρηγόπουλου. Ποια ήταν η προσφορά του;

Σ.Α.: Ο Παπαρρηγόπουλος θεωρείται «εθνικιστής και ξεπερασμένος», αλλά στην πραγματικότητα ήταν αντικειμενικός. Μιλά για «νεοελληνική συνείδηση», δεν αρνείται καθόλου τις τομές, ούτε αποκρύπτει τις αδυναμίες. Αποδίδει ευθύνες στο Βυζάντιο για τη σύγκρουση με τους Βουλγάρους, λόγω περιορισμών που επέβαλε το Βυζάντιο στο βουλγαρικό εμπόριο. Ομολογεί ο Παπαρρηγόπουλος ότι, στην Ελληνική Επανάσταση, ο Γκούρας εισέπραττε μισθούς για πλασματικές χιλιάδες ανδρών. Κρίνει σωστότερα από τους φιλολόγους ακόμη και τα λογοτεχνικά έργα. Νομίζω ότι είναι απαραίτητη μια φωτομηχανική επανέκδοση της Ιστορίας του, όπως είχε κυκλοφορήσει στα 1885-87. Η έκδοση Ελευθερουδάκη σε σειρά πολλών τόμων είναι δύσχρηστη. Σε αυτό οφείλεται η σημερινή άγνοια του έργου του, ενώ άλλοτε διαβαζόταν πολύ.

Π.Γ.: Στην πεζογραφία παρουσιάζετε τρεις κορυφές, τον Βιζυηνό, τον Παπαδιαμάντη και τον πολυεδρικό Καζαντζάκη, ενδιαμέσως και τον επί μακρό διάστημα λησμονημένο Βουτυρά. Για τη «Γενιά του '30» ποια είναι η γνώμη σας;

Σ.Α.: Η συμβολή της «Γενιάς του '30» ήταν καθοριστική στη διαμόρφωση του νεοελληνικού γραπτού λόγου, έπειτα από τις λανθασμένες και αδέξιες προσπάθειες των δημοτικιστών, που επηρέασαν, δυστυχώς, και τον Καζαντζάκη. Είναι η μόνη «Γενιά» την οποία αναφέρω. Απέφυγα τον όρο αυτόν για τις επόμενες περιόδους. Σε όλες τις εποχές η λογοτεχνία είναι υπόθεση προσώπων, όχι «γενεών». Ως προς τον Βουτυρά, θα ήθελα να προσθέσω ότι το έργο του είναι ακόμη εντελώς άγνωστο. Οι πολλοί δεν ξέρουν ότι είχε αναγνωρισθεί ως ο σημαντικότερος Ελληνας συγγραφέας της εποχής του από κορυφαίους κριτικούς της λογοτεχνίας μας: Καραντώνη, Τσίρκα, Πέτρο Χάρη και άλλους. Πιθανώς τώρα θα επανεκτιμηθεί, χάρη στη νέα έκδοση που επιμελείται ο Β. Τσοκόπουλος.

Π.Γ.: Στο πεδίο της ποίησης εμφανίζετε την Ελλάδα ως ιδιαίτερα δημιουργική. Εχετε εκδώσει και μελετήσει τον βυζαντινό Ακρίτα και τον Ερωτόκριτο του Κορνάρου. Η έρευνά σας για τον Σολωμό υπήρξε πρωτοπόρα και καταλυτική. Ποια ήταν η πρόσληψη των εκδόσεων αυτών;

Σ.Α.: Ο Ακρίτας και ο Ερωτόκριτος ανατυπώνονται συνεχώς. Ο Ακρίτας έχει μεταφρασθεί σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες, ο Ερωτόκριτος στα αγγλικά και στα γαλλικά. Για τον Σολωμό τα πράγματα είναι διαφορετικά. Υπήρξαν θετικές βιβλιοκρισίες των Αλκη Αγγέλου, Εμμ. Κριαρά, Π. Μάκριτζ, Γ. Π. Σαββίδη, Σπ. Καββαδία. Οι μελέτες και οι δύο σολωμικές εκδόσεις μου (Στιγμή, 1994, 2007) έδειξαν, βάσει των Αυτογράφων του Σολωμού, ορισμένα λάθη της έκδοσης Πολυλά. Πάνω σ' αυτό υπήρξαν, εκ μέρους άλλων, εντελώς προσωπικές και γενικόλογες αντιρρήσεις ή αποφυγή έκφρασης μιας γνώμης, ίσως και για λόγους ευνόητων συμφερόντων. Είναι άλλωστε ευκολότερο να επαναλαμβάνει κανείς τα παμπάλαια στερεότυπα: «το χάος των σολωμικών χειρογράφων και αποσπασμάτων». Αντίθετες απόψεις έχουν εκφράσει οι Λίνος Πολίτης, Χρήστος Καρούζος, Γ. Π. Σαββίδης. Πράγματι η Γυναίκα της Ζάκυθος, ο Διάλογος, ο Κρητικός, η Τρίχα, ο Πόρφυρας έχουν το καθένα αρχή, μέση και τέλος. Ο επαρκής αναγνώστης το αντιλαμβάνεται. Ο Πόρφυρας μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον D. Ricks και άλλη μια φορά από τη R. Hadas στον λαμπρό τόμο Greek Poets (2010). Δεν γνώριζα την κ. Hadas και η μετάφρασή της ήταν για μένα μια ευχάριστη έκπληξη.

Π.Γ.: Πού βαδίζει η Ελληνική Λογοτεχνία; Θα μας επηρεάσει άραγε η «παγκοσμιοποίηση»;

Σ.Α.: Η νεοελληνική ποίηση και πεζογραφία έχουν επιβληθεί διεθνώς κυρίως με τον Καβάφη και τον Καζαντζάκη. Αυτή που παραπαίει στην Ελλάδα επί δύο αιώνες είναι η κριτική. Οι Σούτσοι θεωρούνταν μεγάλοι. Ο φαναριώτης συγγραφέας της Βαβυλωνίας ειρωνευόταν τον Σολωμό (το έδειξε τελευταία ο Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος), ο Κάλβος είχε λησμονηθεί, ο Σουρής προτάθηκε από το Πανεπιστήμιο και τη Βουλή για το Νόμπελ, ο Κοραής απέρριπτε τον Ερωτόκριτο, ο Ψυχάρης και ο Φώτος Πολίτης τον Καβάφη, ο Κώστας Χατζόπουλος τον Σικελιανό, ο Θεοτοκάς τον Καρυωτάκη, ο Αποστολάκης τον Παλαμά, ο Δημαράς τον Παπαδιαμάντη και τον Καζαντζάκη! Είναι ολοφάνερο ότι απαιτείται ένας σοβαρότερος «κανόνας» των πράγματι μεγάλων της λογοτεχνίας μας βάσει ουσιαστικής γνώσης των κειμένων.

Ως προς την «παγκοσμιοποίηση», νομίζω ότι είναι η τελική «κρίσιμη στιγμή» με τον όρο που αναφέρατε στην αρχή. Σε όλο τον κόσμο, τα παραδοσιακά στοιχεία γλώσσας, σκέψης, καλαισθησίας και τρόπου ζωής κλονίζονται. Μόνη φιλοσοφία της εποχής είναι η εμπορευματοποίηση των πάντων, το χρήμα και η διαφήμιση. Ασφαλώς ο μονόδρομος αυτός οδήγησε και στη σημερινή παγκόσμια και εντόπια οικονομική κρίση. Ας ελπίσουμε πως κάποτε κι αυτά θα ξεπεραστούν.

πηγή:Ελευθεροτυπία

Μαρίζα Κωχ:Τραγουδούσα με το θράσος της άγνοιας και το θάρρος της νιότης!

«Μεγάλωσα σε ίδρυμα από τεσσάρων έως εννέα χρονών… Ξέρω τι θα πει ζόρι», εξομολογείται η Μαρίζα Κωχ και αποκαλύπτει πως παντρεύτηκε σε ηλικία 14 ετών! Αν και η ίδια έχει πάει στην Eurovision, επισημαίνει πως δεν βρίσκει λόγο να συμμετέχει η χώρα μας στον μουσικό διαγωνισμό.

Μιλώντας στο «Εγώ Weekly», η ερμηνεύτρια ήταν αφοπλιστική: «Η μητέρα μου ήταν χήρα και ήταν πάρα πολύ δύσκολο να μεγαλώσει δύο παιδάκια μόνη της, ενώ έπρεπε να δουλεύει παράλληλα… Μεγάλωσα σε ίδρυμα. Δεν κατάφερα ποτέ στη ζωή μου να κάνω αποϊδρυματισμό», αναφέρει.

«Ήταν δύσκολα χρόνια. Είχα βέβαια την καλύτερη ανατροφή που θα μπορούσε να έχει παιδί σε ίδρυμα, γιατί τραγουδούσα όμορφα… Μου έλειπε η μητέρα μου και έκανα συνεχώς υπομονή, περιμένοντας να έρθει το μεσημέρι της Πέμπτης, που ερχόταν να μας δει και να μας φέρει καλούδια», συμπληρώνει και αποκαλύπτει πως δεν ένιωσε θυμό, ενώ η πίστη της στον Θεό ήταν αυτό που την βοήθησε να επιβιώσει.

Στα 14 της χρόνια ντύθηκε νύφη: «βρέθηκα στη Σαντορίνη την περίοδο του μεγάλου σεισμού, το 1956. Από κάθε μεριά της Ελλάδας κατέφθαναν εθελοντές. Ανάμεσα σε αυτά τα παιδιά ήταν και ένα παλικάρι, ο Στυλιανός, ο πατέρας του Μανώλη μου, που έκανε και το στρατιωτικό του. Εμείς μέναμε σε ένα σχολείο που δεν είχε γκρεμιστεί. Κάθε βράδυ, ερχόταν κάτω από το παράθυρο μου με την παρέα του και μου τραγουδούσαν. Έβγαινα στο παράθυρο, λοιπόν, και στη χαρά μου να τραγουδήσω δεν έπαιρνα είδηση ότι αυτό το πράγμα δεν ταίριαζε στη ζωή του νησιού. Κάποια στιγμή, οι δικοί μου του είπαν να σταματήσει και εκείνος απάντησε: όχι! Αγαπιόμαστε και θα παντρευτούμε», εξιστορεί και προσθέτει πως ο γάμος δεν κράτησε, ενώ ο καλός της έχει πλέον «κοιμηθεί».

«Τραγουδούσα με το θράσος της άγνοιας και το θάρρος της νιότης! Παρόλα αυτά, δεν μου λείπουν αυτά τα χρόνια, ήταν σκληρά. Βιώσα γερά τη Χούντα. Ένιωσα την ανελευθερία», αναφέρει σε άλλο σημείο της συνέντευξή της.

Αν και η ίδια έχει πάρει μέρος στην Eurovision, δεν διστάζει να διαπιστώσει τις ενστάσεις της.

«Δεν συμφωνώ καθόλου που οι περισσότεροι τραγουδούν αγγλικά। Είναι ένα φεστιβάλ κολεγιά πια, κάθε χώρα ψηφίζει τους γείτονές της… Δεν βρίσκω το λόγο να συμμετέχουμε σ’ αυτό το φεστιβάλ Τι μας προσφέρει; Δεν έχει πηγές πολιτισμού Όλα τα τραγούδια είναι ποπ και δεν φέρουν καμία αγωνία. Σε άλλες χώρες δεν δίνεται τόση έκταση στη Eurovision. Μας βρήκαν αμάθητους, χωρίς παιδεία και μας εκμεταλλεύονται», λέει χαρακτηριστικά।



πηγή: Σαντορινιός

ΡΕΚΒΙΕΜ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ

(Δυο χρόνια από την κοίμησή του)

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, ο πρώτος και μεγαλύτερος δημόσιος αντισυνωμότης του σταλινισμού και γενικότερα του κομμουνισμού, εκοιμήθη τη νύχτα της 3ης Αυγούστου 2008 (τοπική ώρα 23.45), μετά από καρδιακή προσβολή. Είχε γεννηθεί στις 11 Δεκεμβρίου 1918.

Ο μαθηματικός στο επάγγελμα Σολζενίτσιν είχε πιστέψει στην πρώτη νιότη του, όπως όλη η γενιά του, στην ιστορική αναγκαιότητα των κομμουνιστικών ιδεωδών, ενώ είχε πολεμήσει στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως πυροβολητής.

Όταν τόλμησε να στείλει ένα γράμμα στον Στάλιν με το οποίο κριτίκαρε τις στρατιώτικές του ικανότητες, καταδικάστηκε σε 8 έτη κάθειρξης στις μπολσεβίκικες φυλακές.

Το 1953 - έτος θανάτου του Στάλιν - του επιβλήθηκε κατ’ οίκον κράτηση στις ασιατικές στέπες της κόκκινης αυτοκρατορίας, και έζησε έτσι τις θηριωδίες του κομμουνιστικού καθεστώτος στο πετσί του.

Το 1962-στα πλαίσια των εσωτερικών αντισταλινικών ρυθμίσεων του Χρουστσώβ-είδε το φως της δημοσιότητας στις σελίδες του περιοδικού Novii Mir η πρώτη δημόσια αντισυνωμοσία της κατάστασης στα Γκούλαγκ.

Εξ’ άλλου ο Σολζενίτσιν καθιέρωσε διεθνώς τον όρο GULAG. (Glavnoe Upravlenie Lagherei) κυρίως με την μνημειώδη μαρτυρία του «Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ».

Το 1970 του δόθηκε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας (μετά από πρόταση του Fransois Mauriac).

Tον Φεβρουάριο του 1974 η μακρά αλυσίδα των διωγμών του Σολζενίτσιν κορυφώνεται με τον εγκλεισμό του στο Lefortovo. Επειτα του αφαιρούν τη σοβιετική υπηκοότητα και τον εξορίζουν.

Διασχίζοντας τη Δυτ. Ευρώπη και κυρίως την Αμερική βγάζει εμπρηστικές ομιλίες, ενώ αρχίζει να γίνεται ενοχλητικός και για τους δυτικούς και τον ψεύτικο ουμανιστικό ανθρωπισμό τους που περιφρονεί τους άλλους πολιτισμούς.

Το 1993 στο Vendee της Γαλλίας συμμετέχει στις εκδηλώσεις μνήμης των θυμάτων που σφαγιάσθηκαν κατά τη Γαλλική Επανάσταση και σε μια θυελλώδη ομιλία καταγγέλει τη Γαλλική Επανάσταση ως την πρώτη γενοκτονία στην Ευρώπη.

Ετσι γίνεται και στη Δύση persona non grata δίνοντας του τον χαρακτηρισμό του «αντισημίτη». Η Δύση τελικά θα δει σ' αυτόν «έναν ορθόδοξο και σλαβόφιλο συντηρητικό, εχθρό της καταναλωτικής κοινωνίας».

Το 1990 το ''Αρχιπέλαγος Γκούλαγκ'' κυκλοφορεί ολόκληρο στη Σοβιετική Ένωση, ενώ ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ αναιρεί με προεδρικό διάταγμα την κατηγορία της προδοσίας και του επαναχωρεί τη σοβιετική υπηκοότητα.

Η οριστική επιστροφή του στη Ρωσία συμπίπτει με την κυκλοφορία του μικρού τόμου «Η ρωσική υπόθεση στο τέλος του 20ου αιώνα».

Οι θέσεις του γίνονται ολοένα παραδοσιακές-ορθόδοξες.

Εργαζόμενος εντατικά δημοσιεύει το μυθιστόρημα-ποταμός «Η κόκκινη ρόδα», υλικό που είχε αρχίσει να επεξεργάζεται από το 1964, όπου μιλάει για τον πόλεμο και την επανάσταση

Το 2002 δημοσιεύει το ιστορικό ντοκουμέντο «Δυο αιώνες μαζί» (Deux siecles ensemble) δημιουργώντας νέους εχθρούς. Εκεί δηλώνει ότι θέλει να διευκολύνει την ''αμοιβαία κατανόηση'' μεταξύ των Εβραίων και των Ρώσων και αποδεικνύει την εμπλοκή των Εβραίων στην προετοιμασία και καθίδρυση του κομμουνισμού.

Ο Βλ. Πούτιν το 2007 δίνει το κρατικό βραβείο στον Σολζενίτσιν ως έναν άνθρωπο «που αφιέρωσε τη ζωή του στην πατρίδα» και του οποίου το όνομα «είναι συνώνυμο με τη Ρωσία»

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ζούσε απομονωμένος σ’ ένα δάσος κοντά στη Μόσχα. Μετακινούνταν μ’ ένα αναπηρικό καροτσάκι και σπάνια εμφανιζόνταν δημοσίως.

Ακόμη και στη Ρωσία η οποία προσπαθεί να βρει τη θέση της στη νέα τάξη πραγμάτων, είχε περάσει στη σκιά.

Εκτός Ρωσίας - εάν δεν είχε ξεχαστεί - ήταν ελάχιστα κατανοητός και θεωρούμενος εχθρός των νέων ιδεολογίων

Η περίπτωση του Σολζενίτσιν - ο Θεός να τον αναπαύει - δείχνει πόσο ξένος μπορεί να γίνει ένας άνθρωπος του 20ου αιώνα για τον 21ο.

" Α είναι Σαντορινιά"Η Κατερίνα Ρούσσου !

" Όλοι μαζί χτίζουμε ένα νοσοκομείο...."

Αυτό ήταν ένα μότο του πολυτάλαντου και πάντα δημιουργικου τενόρου Jose Cura το Σάββατο το βράδυ στην καταμέστη κόσμου αίθουσα του Μεγάροου Μουσικής,κατά τη διάρκεια της Συναυλίας που διοργανώθηκε από το Ίδρυμα Θώραξ Πρόεδρος του οποίου είναι ο Θηραίος Καθηγητής Χαράλαμπος Ρούσσος, για την ανέγερση νέας πτέρυγας στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός.

Αλήθεια ποιός δεν μαγέυτηκε από την ηθοποία και τη φωνή του διάσημου τενόρου; Ποιός δεν ταξίδεψε με τους ήχους της Φιλαρμονικής της Έρτ;

Όταν δε ο πρωταγωνιστής έπρεπε να προλογίσει τη δικιά μας. τη Θηραία mezzosoprano Κατερίνα Ρούσσου, Απλά νομίζω τα λόγια του σημαίνουν πολλά:

"Μια γλυκειά ιδιαίτερη φωνή, μια όμορφη και δυναμική παρουσία". Αγαπητή κυρία Ρούσσου,Φίλη Κατερίνα, έφερες την αύρα της Σαντορίνης στο Μέγαρο Μουσικής μάγεψες και όσους σε ξέρουν και όσους σε πρωτογνώρισαν. ( το ξέρω με προσωπικά παραδείγματα)..... Η δε ηθοποία σου σε κάποια από τα τραγούδια έδειχνε ένα μικρό και ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της πολύπλευρης παρουσίας σου!!! Πάντα τέτοια Θηραία Κατερίνα μας......

santorinios

Το ωραιότερο ψέμα

Βούλα Παπαϊωάννου, Ανθρωπιστής Φωτογράφος

Μερικές φορές τα λόγια είναι πολύ φτωχά για να αποτυπώσουν το μέγεθος, τη βαρύτητα του έργου και της συμβολής κάποιων ανθρώπων. Τι να πει κανείς για το φωτογραφικό έργο της Βούλας Παπαϊωάννου που είναι ολόκληρη η Ελλάδα! Οι φωτογραφίες της αποτελούν ακτίδες φωτός για την εύρεση του είναι μας. Καταγράφουν την ιστορία του πληγωμένου μας τόπου. Μιας χώρας που λεηλατήθηκε ανελέητα από πολέμους, εμφυλίους, επανωτές συμφορές… Μνήμη, συγκίνηση, αλήθεια, πόνος και λύτρωση είναι οι φωτογραφίες μνημεία της Βούλας Παπαϊωάννου για να θυμίζουν τις ρίζες μας και να κραυγάζουν για τους κινδύνους του σήμερα. Συνείδηση αυτοκριτική και ζωή μέσα απ’ το θάνατο. Ό,τι χρειάζεται η χώρα μας για να υπάρξει μέσα απ’ τις λεηλασίες του σήμερα και να προχωρήσει πραγματικά μπροστά αγέρωχη όπως αξίζει στους Έλληνες. Φωτογραφίες αέναη πηγή, χνάρια που κάνουν τον άνθρωπο.

Ο Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη κ. Άγγελος Δεληβορριάς στον αποχαιρετιστήριο λόγο του χαιρέτησε τη Βούλα Παπαϊωάννου στο Α’ Νεκροταφείο με τα εξής λόγια: «Ο τελευταίος χαιρετισμός προς τη Βούλα Παπαϊωάννου είναι μία οφειλή της Ελλάδας απέναντι στον ταπεινό καταγραφέα της εποποιίας της, ένα χρέος στον ψυχικό πλούτο μιας ζωής που αναλώθηκε για να αποτυπώσει το ιστορικό βίωμα. Στην αισθαντικότητα του μεγάλου καλλιτέχνη που υπηρέτησε πιστά τη μικρή αυτή χώρα, με μια απλή φωτογραφική μηχανή στον ώμο και με τα μάτια της καρδιάς». Ο Άλκης Ξανθάκης ESFIAP, Ιστορικός Φωτογραφίας χωρίζει χρονικά το έργο της σε τρεις περιόδους της ελληνικής φωτογραφίας: «Ξεκίνησε στα τέλη της εικοσαετίας 1920-40, εργάστηκε στο κοινωνικό φωτορεπορτάζ στη δεκαετία 1940-50 και ασχολήθηκε με την καλλιτεχνική φωτογραφία τα επόμενα δέκα χρόνια. Ουσιαστικά όμως το δημιουργικό της έργο ξεκινά, με ιδιαίτερα δυναμικό τρόπο, με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου.»

Η Φανή Κωνσταντίνου, Υπεύθυνη του Φωτογραφικού Αρχείου του Μουσείου Μπενάκη, γράφει για την κορυφαία φωτογράφο: «Είμαστε στην Κατοχή, στις εφιαλτικότερες ημέρες της Κατοχής… με τον τρόμο της πείνας επάνω στα πρόσωπα, με τον κίνδυνο, με το θάνατο. Τότε έπαιρνε την φωτογραφική της μηχανή, όπως παίρνει ένας άνδρας το ντουφέκι του, το πιστόλι του και χαμένη μέσα στον κόσμο έκανε αντίσταση του ματιού της ελληνικής μνήμης. Τον καιρό που το μάτι έβλεπε μόνο με την καρδιά κι η μνήμη ήτανε η τιμή μας, το τελευταίο που μας έμεινε.» (βλ. Η Καθημερινή «Επτά Ημέρες» Η Ελλάδα του 1940-1960 Με το Φακό της Βούλας Παπαϊωάννου) «Το υλικό αυτό η φωτογράφος διαφύλαξε ευλαβικά ως το 1976 όπου ηλικιωμένη πλέον αποφάσισε να το εμπιστευθεί στο Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη, μαζί με το σύνολο του φωτογραφικού της έργου. Δώδεκα χιλιάδες αρνητικά, πολλές φωτογραφίες και λευκώματα που ταξινομήθηκαν προσεχτικά και στη συνέχεια παραδόθηκαν στην νεότερη ιστορία του τόπου μας». Η πρώτη επαγγελματική της δουλειά πραγματοποιήθηκε το 1939 όπου αποτύπωσε κάτω από την εντολή του διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αλέξανδρου Φιλαδέλφεια, τους ελληνικούς αρχαιολογικούς θησαυρούς προκειμένου να τυπωθούν επιστολικά δελτάρια (καρτ ποστάλ), με εκπληκτική ιδιαίτερη ματιά αναδεικνύοντας το κάλλος και την ιδιαιτερότητα του πολιτισμού μας. Το ελληνικό τοπίο και οι αρχαιότητες θα επανέρχονται συνεχώς στο έργο της.

Με την κήρυξη του πολέμου του ‘40’ η Βούλα Παπαϊωάννου έδωσε και αυτή τη δική της φωτογραφική μάχη μαζί με ολόκληρο τον ελληνικό λαό που αγωνιζόταν για την επιβίωση. Ο φακός της θα αποτυπώσει τον αποχαιρετισμό των στρατευμάτων, τη φροντίδα των πρώτων τραυματιών και την προετοιμασία για την αντιμετώπιση των έκτακτων αναγκών της πρωτεύουσας. Με κοινωνική συνείδηση, ανθρωπιά και μεγαλείο ψυχής θα κατορθώσει με το φωτογραφικό της φακό και την κάλυψη της Ελβετικής επιτροπής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, να φωτογραφίσει τα νοσοκομεία, τους αναπήρους… τα σκελετωμένα παιδιά και τους λιμοκτονούντες ενήλικες κατά το διάστημα 1940-1944. Φωτογραφίες πραγματικά συγκλονιστικές....

Διαβάστε περισσότερα

Τα Χριστούγεννα του Κακού Παιδιού

Ήταν ένα Παιδί από εκείνα που κάποιοι λένε “κακά”. Εγώ δεν ξέρω με σιγουριά να σας πω αν υπάρχει “καλό” και “κακό” στο Κόσμο, αυτό πάντως το Παιδί, το λέγανε Κακό. Και όλη τη χρονιά, κάθε χρονιά το μάλωναν οι γονείς του και το απειλούσαν, πως αν δεν γινόταν Καλό Παιδί, δεν θα του έφερνε το δώρο του ο Άγιος Βασίλης.

Εκείνο μάταια προσπαθούσε, πάλευε συνεχώς να αποδείξει πως δεν ήταν δα και τόσο κακό! Μα κανείς δεν αναγνώριζε τις προσπάθειές του ούτε και ο Άγιος Βασίλης που ποτέ δεν του έφερνε δώρο. Σε αντίθεση με τα Καλά Αδελφάκια του που έβρισκαν κάθε ξημέρωμα Χριστουγέννων, ό,τι ακριβώς είχαν ζητήσει, κάτω από το στολισμένο δέντρο.

Ετούτα όμως τα Χριστούγεννα, το Κακό Παιδί αποφάσισε να κάνει τα πάντα για να πάρει κι αυτό δώρο από τον Άγιο Βασίλη. Κι ήταν στ’ αλήθεια, αποφασισμένο. Έτσι, στα τέλη του Νοέμβρη έστησε παγίδα με κοφτερά αστέρια στο Πνεύμα των Χριστουγέννων, το έπιασε και το φυλάκισε μέσα σε ένα ξύλινο κιβώτιο. Το κιβώτιο το κάρφωσε με μεγάλα καρφιά κι έβαλε πάνω του έναν βαρύ καναπέ για να είναι σίγουρο, πως δεν θα μπορούσε να δραπετεύσει από εκεί μέσα. Θα το κράταγε κλεισμένο, νηστικό και μόνο μέχρι να του έφερνε ένα δώρο ο Άγιος Βασίλης.

Ήρθε ο Δεκέμβρης, πλησίαζαν τα Χριστούγεννα και κανένας άνθρωπος στο Κόσμο δεν ένοιωθε την ανάγκη να στολίσει το σπίτι του με χριστουγεννιάτικα στολίδια. Κανείς δεν ήθελε να φτιάξει μελομακάρονα, κουραμπιέδες και άλλα γλυκά της εποχής. Κανείς δεν άκουγε κάλαντα και τα παιδιά δεν έστειλαν ούτε ένα γράμμα στον Άγιο Βασίλη. Όλοι κυκλοφορούσαν μουτρωμένοι και το μόνο χαμογελαστό πρόσωπο ήταν αυτό του Κακού Παιδιού. Ήταν πολύ χαρούμενο που κανείς δεν απολάμβανε αυτά τα Χριστούγεννα και που κανείς τελικά δεν θα έπαιρνε δώρο.


Μακριά, στο Εργαστήρι του Άγιου Βασίλη, οι βοηθοί του έκλαιγαν και κάθονταν άπραγοι γύρω από τη πολυθρόνα του. Τον παρακαλούσαν να τους δώσει παραγγελίες μα κι εκείνος, τίποτα δεν είχε να πει αφού δεν είχε λάβει παρά μόνο μία. Κι έτσι, παραμονή Χριστουγέννων, ετοίμασε το έλκηθρο, έδωσε από ένα χάδι στους φίλους του τους Τάρανδους και κίνησε να πάει να βρει εκείνο το μοναδικό παιδάκι που με το γράμμα του τού ζητούσε ένα δώρο.

Σε λίγη μόλις ώρα ο Άγιος Βασίλης και η συνοδεία του βρισκόταν πάνω από το σπίτι του Κακού Παιδιού για να του παραδώσει το δώρο του αν και δεν ήξερε τι θα ήθελε το Παιδί να είναι. Κατέβηκε, όπως συνήθιζε από τη καμινάδα του σπιτιού και έφτασε στο μεγάλο σαλόνι. Κοίταξε προς όλες τις πιθανές κατευθύνσεις αλλά πουθενά δεν έβρισκε το χριστουγεννιάτικο δέντρο. Απογοητευμένος, γύρισε να φύγει κι εκεί μέσα στο σκοτάδι, είδε ένα λαμπερό χαμόγελο να φέγγει στο σκοτάδι. Πλησίασε καλύτερα, έσκυψε και είδε το Κακό Παιδί κουλουριασμένο κάτω από το τραπέζι να τον κρυφοκοιτάει.

“Τι κάνεις καλό μου τέτοια ώρα εδώ; θα έπρεπε να είσαι στο κρεβάτι σου!”, απόρησε ο Άγιος Βασίλης
“Σε περίμενα Άγιε Βασίλη” ψέλλισε το Κακό Παιδί, “Εγώ σου έστειλα το γράμμα κι εφέτος, ήμουν σίγουρος πως θα ερχόσουν και για εμένα. Και να τελικά που ήρθες!”
“Έλαβα το γράμμα σου, παιδί μου αλλά δεν μου έγραφες τι θα ήθελες για δώρο;” ρώτησε ο Άγιος
“Δεν θέλω τίποτα Άγιε Βασίλη! Έχω παιχνίδια και ρούχα και φαγητό και όμορφο σπίτι. Θα ήθελα μόνο, να με κάνεις Καλό Παιδί.” εξήγησε το Κακό Παιδί
“Όλοι με λένε Κακό και δεν ξέρω τι να κάνω για να γίνω Καλό. Κι έτσι φυλάκισα το Πνεύμα των Χριστουγέννων. Να μην κάνει κανείς χαρούμενα Χριστούγεννα! Μόνο εγώ! Λυπάμαι Άγιε, δεν είχα άλλη λύση…”

Ο Άγιος Βασίλης άνοιξε την μεγάλη αγκαλιά του και χώθηκε μέσα το Κακό Παιδί κι έκλαψε, έκλαψε, έκλαψε κι όταν δεν είχε άλλα πια δάκρυα να μουσκέψει τη γενειάδα του, σήκωσε τα μεγάλα μάτια του και είδε στο πρόσωπο του Άγιου Βασίλη, ένα - ένα να περνάνε τα πρόσωπα της οικογένειάς του. Η μαμά του, ο μπαμπάς του, τα αδελφάκια του… Και όλα τα πρόσωπα ήταν χαμογελαστά και τον αγαπούσαν πραγματικά. Το έβλεπε στα μάτια τους! Κι ήταν πράγματι το ωραιότερο δώρο που υπάρχει!

Ο Άγιος Βασίλης τον πήρε από το χέρι και μαζί πήγαν στην αποθήκη κι ελευθέρωσαν το Πνεύμα των Χριστουγέννων. Ξαφνικά, γέμισε ο Κόσμος με πολύχρωμα λαμπιόνια, μυρωδιές από γλυκά και κάλαντα. Όλα τα παιδιά, στον ύπνο τους χαμογελούσαν όμορφα και μαγικά πακέτα με δώρα άρχισε να βρέχει ο ουρανός, μαζί με ζαχαρένιες νιφάδες και καραμέλες.

Το Κακό Παιδί πλέον ήτανε Καλό κι έτρεξε γρήγορα στο κρεβάτι των γονιών του, χώθηκε στη μέση τους αγκάλιασε και τους γέμισε φιλιά, για πρώτη φορά. Εκείνοι, το έσφιξαν στην αγκαλιά τους, το χάιδεψαν, το φίλησαν γλυκά και του έδωσαν το δώρο τους, να το συντροφεύει πάντα.

Ο Άγιος Βασίλης, πήρε το έλκηθρό του και τους υπομονετικούς του τάρανδους και γύρισε στο σπίτι του, ευτυχισμένος. Είχε πολλά πράγματα να φροντίσει μέχρι τα επόμενα Χριστούγεννα και πολλά Κακά Παιδιά να μεταμορφώσει…


Dana Semitecolo


πηγή: trelogiannis

Πάντα και παντού ΕΣΥ...

Κι αν γεννηθείς κάποια στιγμή

Μιαν άλλη που δε θα υπάρχω

Μη φοβηθείς

Και θα με βρείς είτε σαν άστρο

Όταν μονάχος περπατάς στην παγωμένη νύχτα

Είτε στο βλέμμα ενός παιδιού που θα σε προσπεράσει

Έιτε στη φλόγα ενός κεριού που θα κρατάς

Διαβαίνοντας το σκοτεινό το δάσος

ποίημα του Μάνου Χατζιδάκι από τη Μυθολογία

Αφιέρωμα αποχαιρετισμός στην Έλλη Παππά

Στο αφιέρωμα η Έλλη Παππά, συγγραφέας και μαρτυρική σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη, αφηγείται σε μια παρέα παιδιών την ιστορία του Ελληνοιταλικού πολέμου.

πηγή:http://www.trelogiannis.blogspot.com/